In februari kwamen vrijwilligers van onze inloophuizen van Stichting Plots_ en Laatdoven samen in Utrecht voor de tweedaagse training Begeleiden van lotgenotencontact. Twee dagen die niet alleen draaiden om theorie en vaardigheden, maar vooral om bewustwording: wie ben je als gespreksbegeleider, wat breng je mee vanuit je eigen ervaring en hoe creëer je een veilige plek voor anderen?

Voor mij persoonlijk begon de training met een mooie spiegel. Tijdens een kennismakingsoefening koos ik een kaartje met een spin in een web. Dat beeld raakte me. In mijn werk en in mijn dagelijks leven voel ik me vaak degene die verbindt, overzicht houdt en mensen bij elkaar brengt. In het inloophuis herken ik dat ook: ik wil dat iedereen zich gezien voelt. Tegelijkertijd besefte ik tijdens de training dat verbinden niet betekent dat je alles moet dragen of oplossen. Dat was een belangrijk leerpunt.

Veiligheid begint bij duidelijkheid

De eerste trainingsdag stond in het teken van het creëren van een veilige en prettige sfeer. We spraken over een kernzin die bleef hangen: duidelijkheid en voorspelbaarheid geven veiligheid.

Dat begint al bij de ontvangst. Een glimlach, een naamsticker, uitleg over het programma. Wie doet wat? Wat zijn de afspraken? We spraken met elkaar af dat niets gek is, dat wat gedeeld wordt binnen de groep blijft en dat ieders grenzen gerespecteerd worden.

Als gespreksbegeleider ben je gelijkwaardig aan de bezoekers in je ervaring als lotgenoot, maar niet in je rol. Jij bewaakt het proces. Jij zorgt dat iedereen aan bod komt. Soms betekent dat dat je moet ingrijpen, bijvoorbeeld bij een dominante deelnemer. Niet hard, niet afwijzend, maar helder: “Dank je wel voor je verhaal. Ik ga je even onderbreken, want ik ben benieuwd hoe anderen dit ervaren.”

Die balans tussen ruimte geven en sturen vraagt oefening. We hebben dat in duo’s geoefend: thema bepalen, rollen verdelen, afronden en elkaar feedback geven. Theorie en praktijk blijken soms twee verschillende werelden. Maar juist door te oefenen groeit het vertrouwen.

Omgaan met emoties – van dramadriehoek naar verbinding

De tweede trainingsdag ging dieper in op emoties. Emoties rondom gehoorverlies, rouw en verandering kunnen intens zijn. Echt contact kan veel losmaken. We spraken over factoren die dat beïnvloeden: karakter, opvoeding, eerdere ervaringen en angst om verkeerd te reageren.

Een belangrijk onderdeel was de dramadriehoek: de rollen van aanklager, redder en slachtoffer. In één gesprek kun je ongemerkt van rol wisselen. Als vrijwilliger hebben we vaak de neiging om in de rol van redder te stappen. We willen helpen, oplossingen aandragen, het leed verzachten.

Maar de kracht van lotgenotencontact zit juist niet in oplossen, maar in erkenning. In luisteren. In vragen stellen. In zeggen: “Ik zie dat dit je raakt.”

We leerden om open vragen te stellen en de verantwoordelijkheid bij de ander te laten. Wat heb je nodig? Wat helpt jou op dit moment? Daarmee verschuif je van de dramadriehoek naar wat ook wel de winnaarsdriehoek wordt genoemd: van redder naar helper, van aanklager naar assertief, van slachtoffer naar hulpvrager.

Voor mij was het waardevol om te beseffen dat emoties vaak niet persoonlijk op jou gericht zijn, maar voortkomen uit iemands situatie of verlies. Dat inzicht geeft rust.

Je bent geen hulpverlener

Misschien wel de belangrijkste boodschap van de training was deze: je bent lotgenoot, geen hulpverlener.

Je mag je eigen grenzen bewaken. Je hoeft niet altijd bereikbaar te zijn. Je hoeft je privéleven niet te delen. Je mag zeggen dat iets te veel is.

Een zin die mij bijbleef was: “Jij hoeft niets op te lossen.”

Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk is het soms lastig. Juist wanneer iemand tegenover je zit met verdriet of frustratie. Toch is het essentieel voor duurzame inzet als vrijwilliger. Zelfzorg is geen luxe, maar een voorwaarde.

Samen verder bouwen

Naast inhoudelijke verdieping was er ook ruimte om vooruit te kijken. Hoe trekken we meer deelnemers naar het inloophuis? Hoe zetten we sociale media en de nieuwsbrief effectief in? Hoe kunnen gastheren en gastvrouwen van verschillende locaties elkaar versterken?

Wat mij vooral is bijgebleven, is de openheid in de groep. Er was ruimte voor kwetsbaarheid, voor humor, voor serieuze gesprekken en voor reflectie. We leerden niet alleen van de trainers, maar vooral van elkaar.

Deze tweedaagse heeft mij meer zelfvertrouwen gegeven in mijn rol als gespreksbegeleider. Ik voel me bewuster van mijn grenzen, helderder in mijn communicatie en zekerder in het stellen van vragen. Samen bouwen we verder aan inloophuizen waar mensen zich welkom, veilig en gehoord voelen. Dat is waar het om draait.

Dankwoord

Tot slot willen we onze oprechte dank uitspreken aan Involv kenniscentrum voor de professionele begeleiding van deze tweedaagse training.

De trainers hebben met veel deskundigheid, rust en betrokkenheid een veilige leeromgeving gecreëerd waarin ruimte was voor reflectie, oefenen en uitwisseling van ervaringen. Hun praktische tips, heldere uitleg en persoonlijke benadering hebben ons als vrijwilligers echt verder geholpen in onze rol als gespreksbegeleider.

Ook spreken we onze grote waardering uit voor Stichting Plots- en Laatdoven. Het is bijzonder waardevol dat de stichting investeert in training en ondersteuning van vrijwilligers van de inloophuizen. Door deze mogelijkheid krijgen wij de kans om ons verder te ontwikkelen, elkaar te ontmoeten en de kwaliteit van het lotgenotencontact te versterken.

Dankzij deze inzet kunnen we met meer vertrouwen en bewustzijn bijdragen aan een warme, veilige en toegankelijke plek voor iedereen die behoefte heeft aan ontmoeting en herkenning.